Parlamentera esilkurd li Danîmarqa pirtûkek li ser jîyane xwe weşand

Parlamentera esilkurd, Özlem Çekiç, pirtûkek li ser jîyana xwe weşand.

Parlamentera esil kurd, Özlem Çekiç, ji Partîya Sosyalîst a Gel (SF) li Danîmarqa pirtûkek li ser jîyana xwe bi zimanê danîmarqî weşand.

Bi vê minasebetê di roja 05.03.2009’an de Özlemê di salona çapxanê de ji bo nas û dostên xwe ên kurd û danîmarqî resepsîyonek bi kokteyl li dar xist. Gelik kurd û danîmarqî beşdarî pîrozkirina pirtûkê bûn û Özlem pîroz kirin.

Navê pirtûkê ”Fra Føtex til Folketinget”[1] e. Pirtûk ji 216 rûpelan pêk tê û ji alîyê yek ji mezintîrin çapxaneya Danîmarqa ”Gyldendal” hatîye çap kirin. Çepemenîya danîmarqî gelekî li ser pirtûkê sekinî û bi berfirehî cih dayê.

Pirtûk ji derketina malbatê ji Polatli/Ankara ber bi welatê Fînlandîye ve dest pê dikê û heta ku malbat careke din ji wir di welatê Danîmarqa ve derdikevê. Di 9 salîya xwe de malbata Özlemê ji Fînlandîya tê li Danîmarqa bi cih dibê. Hêjayî gotinêye ku malbata Özlemê malbatek olpereste û her xwestine ku wê jî li gora vê yekê mezin bikin. Bi kurtayî yek karê bêjê ku malbatê piştî ku Özlem lîseyê diqedînê wê bêyî dilê wê dizewicînin. Lê ev zewac narê serî. Kurekî wê jî ji vê zewacê çêdibê. Piştî ku zewac têk diçê, Özlem hêdî di nav malbatê de serî hildidê û dixwazê xwe ji bin wê bandora olî û malbatî xelas bikê.

Di dawîya pirtûka xwe de di bin beşê bi sernivîsa ”Rødder” (ra, reh, esil, r. 196) de cih daye nasnameya xwe a kurdî, bê çawa ew heta niha ji kurdîtîya xwe xerîb û dûr bûn, li gel ku ew bi xwe jî kurd bûne. Ew zêde vê yekê bi dê û bavê xwe ve girêdidê û dibêjê ”Dê û bavê min ticaran nasnameya xwe a kurdî dernedixistin pêş, belkî ji ber ku gelik pirsgirêkên wan din ên civakî hebûn, lê bavê min ev yeka wiha dianî ziman:  ”Gava ku zikê yekî birçî bê, yek tirk bê an jî kurd bê qet ferq nakê”…Dê û bavê min baş zanîbûn bi kurdî biaxivin, lê di mal de qet nediaxiftin. Em bi tirkî diaxiftin, û navê min jî bi tirkî ye. Gava ez bi cûk bûm nikarîbûn navê kurdî li min bikin.

Di berdewamîyê de gelik tiştên balkêş li ser kurdan tînê ziman û qala pirsgirêka kurdî û hemi deverên ku kurd lê dijîn dikê. Qala wê yekê dikê bê ew çawa gava ku bi şev karê hemşîretîyê dikir, diket malpêrên kurdan û hêdî hêdî bi nasnameya xwe a kurdî hisiha û bû xwedî agahdarîyên li ser kurdan û zexta li himberî wan.

Dibêjê: ”hê ji zarokîtîya xwe de min xwe weke kurdekê hîs dikir û gava ku min dengê zimanê kurdî dibîhîst, min hîs dikir ku girêdaneke min a şexsî pê re heye û ew tim ji xwe re ji zimanê tirkî nêzîktir ditît. Bi yek derbê re ez bi xwe ve girêdidam. Bi şeweyekî taybet banî min dikir, ku min qet nikarîbû himbêz nekim. Layî ku min xwe li ser rêyekê didît, ku ji cihekî taybet dihat û ez ber bi pêşerojê ve dibirim. Li gel ku ez xwedî van hîsan bûm jî, lê mixabin ez gelkî dereng bi xwe hisiham ku ez bi xwe jî kurdim”.

Piştî nasandina nasnameya xwe a kurdî, Özlem hêdî wiha berdewam dikê: ”Ez hêdî zêde li ser kurdbûna xwe fikirîm. Belkî ev weke helwesteke li himberî helwesta bavê min bû, ji ber ku kêfa wî ji tiştên netewperestî re nedihat û ji ber wê yekê bê hima her tiştê bi kurda ve girêdayî qedexe kiribû. Dibê ku ev helwesta min weke protestokê bê li himberî bavê min, lê ji hertiştî zêdetir sedema beşdarîya min a di minaqeşeyên li ser înternetê de ew bû ku min dixwest piştgirîyê bidim miletekî ku dihat perçiqandin. Ne ji ber netewpersetbûnê (nasîyonalîzm), lê dijîtîya min li himberî  niheqîyê ez ber bi wê yekê ve birim. Di rêya van minaqeşêyên bi kurdên din re min dît ku girêdaneke me a dijwar û hevbeş a kurdî bi hev re heye. Ev nayê wê wateyê ku ez hevbeşîyekê bi tirkan re jî hîs nakim. Min gelik salan li Tirkîyê jîyan kirîye, zimanê tirkî dizanim û di zarokîtîya xwe de hemi tahtîlên xwe li wir derbas kirine. Û hemi heval û dostên bavê min tirk in…Ez  xwe weke danîmarqîyeke bi eslê xwe kurd û ji  Tirkîyê dibînim...lê qet nafikirim ku ne li Tirkîyê û ne jî li Kurdistanê bijîm, ji ber ku ezê xwe weke yeka xerîb hîs bikim. Kopenhag bajarê min û Danîmarqa jî welatê min e”.

Parlamentera danîmarqî Özlem Çekiç di berdewamîya beşê li ser eslê xwe qala coxrafya Kurdistanê, rewşa kurdan bi giştî dikê û dibêjê ku herçiqas ku bi eslê xwe kurd bû jî, lê wê hênû di 32 salîya xwe de berê xwe daye Kurdistanê bajarê Amedê û rewşa kurdan ji nêzîk ve dîtîye.

Eşkere dikê ku wê di minaqeşeyên xwe ên bi hin kurdan re zahmetî dikişand ku ji wan fêhm bikê an jî bahwer bikê, gava ku wan li ser sîyaseta dewletên dagirker û zexta wan a li ser gelê kurd dianîn ziman. Ew vê helwesta xwe bi wê yekê ve girê didê, ku li welatê Danîmarqa mezin bûye û ji dûr ve li meseleyên kurdan dinerî, lê dibêjê ku gava ku ew ket nava sîyasetê ev rewş di wextekî gelekî kurt de hêdî hate guhertin û vê yekê jî baş da nîşan dan ku wê çiqasî kêm tişt li ser kurdan û doza kurdî zanîbûye. Di pêwendîyên xwe li gel kurdan de hêdî bi çavê xwe dît ku gelik ji van kurdan li serê çîyayên Kurdistanê şer kirine, hatine birîndar kirin, hatine girtin û îşkence dîtine, şehîd dayine û ji ber van zextên dijmin ji welatê xwe dûr ketine û bûyine pênaber li Danîmarqa.

Lê gava ku ew wek parlamentereke danîmarqî yekemîn car di havîna par berê xwe daye Amadê û  li wir zîndana Amadê û balafirên şer ku saht û gav di ser serê wê re radibûn û diçûn Başûrê Kurdistanê bombebaran dikirin, hêdî her tişt li ber çavan dîyar dibê, ku niheqîyek mezin li gelê kurd tê kirinê, mafê wan ê xwezayî tê bin pê kirinê, ji ber ku ne tirk in.

Hêjayî gotinê ye, ku Özlemê çi di pirtûka xwe de û çi jî di axaftinên xwe de, gelik cara qala dapîra xwe, ango qala dîya dîya xwe kirîye, ku bandoreke gelekî mezin li ser jîyane Özlemê kirîye, çi bi çîrokên xwe û çi jî bi şîret û rabûn û rûniştina xwe.

Wek ku Özlem dîyar dikê, ew ji alîyê dê ve ji Amadê ye û bavê wê jî kurdekî ji alîyê Derya Reşe. 

Özlemê gelek pirtûkên xwe ji bo mêvanan îmze kirin û ji bo wan ev gotin bi kar anîn ”Teyr dikarin bi refan bifirin, heke ku têra xwe gelek bin”.

Yilmaz Yildiz

Dema Nû/Kopenhag

08.03.2009